• +905335410514
  • zekeriya_demirtas@hotmail.com

GİB e-Dönüşüm Sorunlarına Çözüm Önerileri – Serdar KARAKUŞ, SMMM

GİB e-Dönüşüm Sorunlarına Çözüm Önerileri – Serdar KARAKUŞ, SMMM

GİB e-Dönüşüm Sorunlarına Çözüm Önerileri

Serdar KARAKUŞ
SMMM/CPA
serdar@islevymm.com.tr

E-dönüşümü en aktif şekilde kullanan kamu kurumlarından Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) son dönemde uygulamalarda karşılaşılan sorunlarına çözüm önerileri makalemizin konusunu oluşturmaktadır.

Aşağıda detayına yer verilen sorunlar ve çözüm önerileri, GİB’in sürekli güncelleyerek hayata geçirdiği e-uygulamaların sahadaki yansımalarının sadece küçük bir örneği diyebiliriz…

1. Genel GİB Uygulamalarına İlişkin Çözüm Önerileri

1.1. Hatırlatma SMS’i Gönderilmesi

Vergi Mükelleflerine genel hatırlatmalar İnteraktif VD’de yer alan cep telefonuna SMS olarak gönderilmesi sağlanmalıdır. Örneğin Yapılandırma Taksit ödemesi veya gecikmeye girecek borç bilgisi veya son güne yaklaşan cevap yazısı gibi konuların mükellef odaklı yaklaşım çerçevesinde mükelleflere GİB tarafından hatırlatma SMS’i ile bildirilmedir.

1.2. BA-BS Formunun Tamamen Kaldırılması

Hali hazırda Temmuz 2021 döneminden itibaren e-Belgeler BA-BS formuna eklenmemekte ve bu formların %95’i BOŞ olarak gönderilmektedir. Kalan %5’lik kısım için ise Mart 2022 döneminde e-Arşiv Fatura sınırının 2 Bin TL’ye düşürülmüş olması artık bu formun verilmesine gerek olmadığı anlamına gelmektedir. Zira birçok firma formun BOŞ olmasından dolayı boş olduğunda verilmeyeceği düşüncesiyle ciddi cezalara maruz kalmaktadır. Bu nedenle BA-BS formunun mümkün ise tamamen kalkması veya BOŞ olduğundan verilmemesi sağlanmalıdır.

1.3. BDP Beyanname Düzenleme Programı Güncellenmeli ve İnteraktif Hale Getirilmesi

Yaklaşık 20 yıldır aynı ara yüzle java tabanlı olarak kullanılan BDP’nin çağımız teknolojisine uygun, kapsamlı şekilde güncellenerek interaktif yani internet tabanlı olacak şekilde revize edilmesi gerekmektedir. Böylelikle beyanname doldurma aşamasındaki hatalar giderilerek zamandan tasarruf edilecek ve cezalı işlemler azalmış olacaktır. (Özellikle MUHSGK gibi beyannameler için)

2. İnteraktif VD’ne İlişkin Çözüm Önerileri

2.1. Genel Amaçlı Dilekçe İle e-YMM Benzeri Uygulamalardaki Ek Evrak Gönderimindeki Max. 5 Mb. Sınırının Yükseltilmesi

Böylelikle vergi dairelerine fiziki ortamda teslim edilmesi gereken belge sayısı ve bürokratik uygulamalar azaltmış olacaktır.

2.2. Tüzel Kişilerin e-Tebligat Başvurularının İnteraktif VD. Üzerinden Alınabilmesi

Şirket kuruluşları dahil birçok işlem elektronik ortamda yapılmaktadır. Ancak e-Tebligat başvurusu halen kâğıt ortamında yapılmakta olduğundan bu uygulamanın da İnternet VD. üzerinden yapılması sağlanmalıdır.

2.3. KDV İadesindeki EK:7 Dilekçesinin İnteraktif VD. Üzerinden Verilmesi

KDV iadelerindeki iade talebi düzeltme dilekçesi olan EK:7 dilekçesinin İnternet VD. üzerinden verilmesi sağlanmalıdır.

3. e-Defter Uygulamasına İlişkin Çözüm Önerileri

3.1. Envanter Defteri Tasdiki Kaldırılmalı Veya e- Olması

Hali hazırdaki yaklaşık 300 bin e-Defter mükellefinin VUK’a göre tutmuş olduğu en temel defterleri E iken sadece envanter defterinin halen bu mükellefler için tasdik edilme şartının olması e-dönüşümün ruhuna uymamaktadır. Bu nedenle VUK’a göre tutulması zorunlu olan envanter defterinin e-Defterin yıl sonu bölümüne yapılacak bir ilave ile kâğıt ortamında tasdikinin kaldırılması sağlanmalıdır.

3.2. Damga Vergisi Defteri Tasdikinin Kaldırılması veya e- Olması

Bilindiği üzere Damga Vergisi Kanunundan kaynaklı Anonim Şirketler Damga Vergisi Defterini tasdik etmek ve kağıt ortamında el ile tutmak zorundadır. Ancak günümüz teknoloji ve e-dönüşüm çağında artık ilkel bir durum haline gelmektedir. Bu nedenle Damga Vergisi Kanununda değişiklik yapılmak suretiyle bu deftere kaydedilmesi gereken bilgilerin e-defterde bulunana yevmiye defterine kaydedilmiş olması nedeniyle Damga Vergisi Defterinin tamamen kaldırılması sağlanmalıdır.

3.3. e-Defter Berat Gönderimi İle GİB İkincil Saklama Gönderimi Aynı Platform Üzerinde Eş Zamanlı Olması

Bilindiği üzere hali hazırda e-Defter beratları ayrı, defterlerin tamamının ikincil kopya olarak GİB’e gönderilmesi ayrı şekilde ve tarihte gönderilmektedir. Ancak bu durum özellikle ikincil kopyaların gönderilmesi esnasında hata ve unutmalara sebep olmaktadır.  Bu nedenle her e-Defterin tüm parçalarının tamamı tek seferde aynı platform üzerinden gönderimi sağlanmalıdır.

3.4. e-Defter Gönderim Dönem Tercihinin Kapatılmaması ve Tercih Değişikliğinin Dönem İçinde Yapılmasının Sağlanması

e-Defter gönderim dönem tercihi Aylık veya Geçici vergi dönemleri şeklinde 3 aylık olarak Ocak Ayı sonuna kadar yapılmaktadır. Ancak Ocak e-Defteri aylık olarak en geç Nisan Ayında gönderildiğinden tercihler ile ilgili değişiklik veya ilk başvurular geçtiğinden özellikle 3 aylık seçenek süresi kullanılamamaktadır. Bu nedenle tercih süresinin esnetilmesi ve uygulanabilir olması sağlanmalıdır.

3.5. e-Defter Gönderen Mükellef Grupları Arasında Ciroya Göre Aylık-Üç Aylık, 6 Aylık ve Yıllık Olacak Şekilde Tercihler Sunulmalı Özellikle Düşük Cirolu Mükelleflerin e-Defterlerini Yıllık Olarak Göndermesi Sağlanmalıdır

GİB tarafından son dönemde yayınlanan tebliğler ile e-Defter kapsamında alınana mükellef gruplarının bazıları düşük cirolu ve düşük hacimli olduğu halde, diğer büyük mükellef grupları gibi aynı işleme tabi tutularak e-defterlerin gönderilmesi istenmektedir. Ancak özellikle Anadolu’da ve taşrada bu durum teknolojik eksiklikler ile birlikte ciddi sorunlara yol açmaktadır. Bu nedenle ciroya göre belirlenecek mükelleflerin defterlerinin küçük cirolu olan mükellefler için yıllık toplu şekilde gönderilmesi sağlanmalıdır. (Örneğin yıllık cirosu 2 Milyon TL’nin altında kalan mükelleflerin yıllık, 2-5 Milyon arası 6 aylık gibi.)

3.6. Üç Aylık Tercih İle Geçici Vergi Döneminde Gönderilen e-Defterler İçin Süre Geçici Verginin Gönderildiği Ayı Takip Eden Ay Sonu Olmalıdır

3 Aylık e-Defter gönderimleri Mayıs-Ağustos ve Kasım Aylarında yapılmaktadır. Ancak ilgili aylardaki geçici vergisel yoğunluklar nedeniyle bu defterlerin gönderimlerinin bir sonraki ay olan, Haziran-Eylül ve Aralık olarak güncellenmesinde fayda bulunmaktadır.

3.7. e-Deftere Tabi Olması Gereken Mükellef Gruplarına Yazı İle Bilgilendirme Yapılması

Son dönemde birçok farklı mükellef grubunun e-Fatura ve  e-Defter uygulamasına dahil edilmesi mükellefler arasında soru işaretlerine yol açmaktadır. Bu nedenle zorunluluk kapsamına dahil edilen mükelleflerin süre geçmeden önce ilgili VD. tarafından bir yazı ile bilgilendirilmesi mükellef odaklı yaklaşım açısından önem arz etmektedir.

3.8. Entegratör Mali Mührü İle e-Defter Gönderimi Uygulamasına Fiilen Başlanması

509 VUK Tebliği ile getirilen mükellef mali mührü yerine anlaşmalı entegratör üzerinden e-Defterin gönderilmesi uygulaması fiilen başlamalıdır. Böylelikle mükelleflerin e-Defter gönderimi sırasında karşılaştıkları mali mühür ve diğer java vb. sorunları ortadan kalkmış olacaktır.

3.9. Mali Mührün 3 Yıllık Süre Sonunda Aynı Şekilde Kullanılmasının Sağlanması

Mali Mühürlerin 3 yılı dolduğunda e-İmza uygulamasında olduğu gibi 3 yıl yenileme işleminin yapılarak aynı mührün kullanılmaya devam edilmesi sağlanmalıdır.

4. e-Fatura/e-Arşiv Uygulamalarına İlişkin Çözüm Önerileri

4.1. e-Arşiv Faturaların ve e-SMMM Belgelerinin Görüntülenmesinin Sağlanması

Bilindiği üzere GİB Portaldan ve Entegratörlerden  kesilen e-Arşiv faturaların sadece unvan tutar  ve tarih bilgisi İnteraktif VD. üzerinden görünmektedir. e-SMMM Belgelerinde ise bu bilgiler dahi görünmemektedir.

Ancak bu yeterli değil. Bu nedenle adına e-arşiv fatura veya e-SMMM makbuzu kesilen mükelleflerin kendi internet VD. şifreleri ile girdikleri portaldan adlarına düzenlenen e-arşiv faturaları fiilen görüntülemeleri ve çıktılarını alabilmeleri sağlanmalıdır. Bu konuya ilişkin sahada ciddi sorunlar oluşmaktadır. Zira kendi adına düzenlenen belge için kendi İnternet VD. şifresi ile giriş yapan mükellefin e-Arşiv faturasını görüntüleyememesi vergi mahremiyeti ile izah edilemez…

4.2. e-Faturada Vergi Numarası İle Unvanın Eşleştirilmesinin Sağlanması (IBAN Sistemi Gibi)

e-Fatura veya e-Arşiv kesilmesi sırasında bazı durumlarda  vergi numarasına göre unvan otomatik olarak gelmemekte  ve unvan ile ilgili vergi numarası mükellefi farklılık göstermektedir. Bu nedenle teknik altyapılar ile unvan ile ilgili vergi numarasını tam olarak eşleşmemesi durumunda IBAN sisteminde olduğu gibi hata dönmesi ve düzeltilmesi sağlanmalıdır.

4.3. e-Fatura Yerine e-Arşiv Düzenlenmesi Durumundaki Cezai Yaptırımların Hafifletilmesi

Bilindiği üzere e-Fatura mükellefleri birbirine sadece e-Fatura kesmesi gerekir. Ancak uygulamada bazen vergi numarasının bir hanesinin dahi sehven hatalı yazılması veya teknik aksaklıklar nedeniyle e-Fatura mükellefine e-Arşiv Fatura kesilebilmektedir. Her ne kadar bu iki belge E olsa da e-Fatura yerine e-Arşiv Fatura kesilmesinden kaynaklı fatura matrahının %10’u gibi ciddi bir cezai yaptırımla karşı karşıya kalınmaktadır. Ancak söz konusu cezalar mahkemeler tarafından RED edilmektedir. Bu nedenle söz konusu uygulamanın gözden geçirilerek çıkan mahkeme kararlarına göre ceza uygulamasını kaldırılması bunun yerine teknik altyapıların bu duruma fırsat vermeyecek şekilde düzenlenmesi sağlanmalıdır. Buna çözüm olarak bir önceki madde yer verilen unvan/vergi no eşleşmesi örnek gösterilebilir.

4.4. e-İrsaliyeye Dahil Olma Zorunluluğunda Ciro İle Birlikte İrsaliye Kesme Durumunun da (Hizmet Firmaları) Dikkate Alınması 

Temmuz 2022 itibariyle 2021 cirosu 10 Milyonun üzerinde olan tüm firmaların e-İrsaliye uygulamasına geçmesi zorunlu hale gelmektedir. Ancak özellikle hizmet firmalarının işi gereği hiçbir şekilde irsaliye kesme durumu olmadığından bu yönde bir düzenleme yapılmasında fayda bulunmaktadır.

4.5. Mali Mühür Olmadan İnternet VD. Şifresi İle e-Fatura İptal/İtiraz Portalları ile e-Defter Portalına Girişin Sağlanması

Mali Mühür java uygulaması ile çalışması ve bilgisayarlarda e-İmza ve benzeri diğer bir çok java uygulamasının birbiri ile çakışması nedeniyle mükellefler e-Fatura iptal/itiraz portalları ile e-Defter gov tr uygulamalarına giriş yapmakta ciddi zorluklar yaşamaktadır. Bu nedenle portallara mali mühür olmadan da internet VD. şifresi ile girişin yapılması sağlanmalıdır.

Yukarıda yer verilen sorunlar ve çözüm önerileri tavsiye niteliğindedir. Ancak, Temmuz 2022 döneminden sonra e-Uygulamalara katılacak mükellef grupları ile bu uygulamalardan faydalanacak mükellef sayısı neredeyse 1 Milyona ulaşacaktır. Bu ve benzeri sorunlar daha da artmadan önce sahada karşılaşılan sorunlara çözüm önerilerinin hayata geçirilmesinin mükellef odaklı yaklaşımın bir gereği olarak görüyorum…

personel programı

Devamı: GİB e-Dönüşüm Sorunlarına Çözüm Önerileri – Serdar KARAKUŞ, SMMM Alomaliye.com Güncel Mevzuat, Muhasebe, Ekonomi, Vergi, SGK Haberleri ilk yayınlayan websitedir.

zekeriyademirtas